Πέμπτη, 28 Φεβρουαρίου 2019

ESA: Η ατμόσφαιρα της Γης φτάνει... πέρα από το φεγγάρι

Το εξωτερικό μέρος της ατμόσφαιρας του πλανήτη μας εκτείνεται αρκετά πέρα από το φεγγάρι, σχεδόν στη διπλάσια απόσταση Γης-Σελήνης, σύμφωνα με νέες επιστημονικές εκτιμήσεις.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) ανακοίνωσε ότι μια νέα ανάλυση παλαιότερων παρατηρήσεων του ευρω-αμερικανικού ηλιακού παρατηρητηρίου SOHO (Solar and Heliospheric Observatory) δείχνει ότι το αέριο στρώμα που τυλίγει τη Γη, φθάνει σε απόσταση έως 630.000 χιλιομέτρων ή περίπου 50 φορές όσο η διάμετρος του πλανήτη μας.

«Ουσιαστικά η Σελήνη κινείται διαμέσου της ατμόσφαιρας της Γης. Δεν το είχαμε συνειδητοποιήσει αυτό, εωσότου 'ξεσκονίσαμε' παρατηρήσεις που είχαν γίνει πριν δύο δεκαετίες από τη διαστημοσυσκευή SOHO», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Ίγκορ Μπαλιούκιν του Ινστιτούτου Διαστημικών Ερευνών της Ρωσίας.

Τετάρτη, 27 Φεβρουαρίου 2019

Τα έντομα αφανίζονται για πρώτη φορά στην ιστορία τους γιατί "συνάντησαν τον άνθρωπο"

Μπορούμε να ισχυριστούμε ότι τα έντομα είναι και δείκτες της κλιματικής αλλαγής αλλά και της ανθρώπινης δραστηριότητας;

«Η κλιματική αλλαγή είναι ήδη αισθητή στον άνθρωπο από τις αλλαγές που συμβαίνουν γύρω του: αλλαγές στις θερμοκρασίες, ακραία φαινόμενα και πολλά άλλα. Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση των αλλαγών αυτών που συμβαίνει γύρω μας και απλώς δεν γίνεται αντιληπτή: οι ραγδαίες αλλαγές στους αριθμούς των εντόμων, τόσο από άποψη πληθυσμών, όσο και από άποψη αριθμού ειδών».

Αυτά μεταξύ άλλων τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Χρήστος Γ. Αθανασίου, καθηγητής Εντομολογίας, στο τμήμα Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Αυτή είναι η απάντηση των εντόμων στην κλιματική αλλαγή, συνεχίζει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Αθανασίου και προσθέτει:

«Τα έντομα έχουν μια μοναδική ευκολία προσαρμογής σε μεγάλο εύρος συνθηκών. Άλλωστε, τα έντομα βρίσκονται σε αυτόν τον πλανήτη 300 εκατομμύρια χρόνια πριν από εμάς και, όπως λέει και η γνωστή ρήση, “ο παλιός είναι αλλιώς”. Αυτό που εμείς βιώνουμε ως κλιματική αλλαγή, αυτό που έχει ολοφάνερα καθημερινή επίδραση στη ζωή μας και στο περιβάλλον μας, για τα έντομα είναι απλώς η επανάληψη του ίδιου σεναρίου.

Δευτέρα, 25 Φεβρουαρίου 2019

"Αναστήθηκε" το Curiosity στον Άρη

Το ρόβερ Curiosity για άγνωστο λόγο συνάντησε κάποιο πρόβλημα στον Άρη, που το υποχρέωσε στις 15 Φεβρουαρίου να κάνει επανεκκίνηση του υπολογιστή του (reset) και να εισέλθει σε προστατευτική κατάσταση «ασφαλούς λειτουργίας» (safe mode) έως τις 19 Φεβρουαρίου.

Ευτυχώς το ρόβερ, που βγήκε πια από το "safe mode", επικοινωνεί κανονικά με τη Γη και σύντομα θα είναι σε θέση να επαναλάβει τις επιστημονικές έρευνες του, αλλά η Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία (NASA), όπως ανακοίνωσε, προσπαθεί να καταλάβει τι συνέβη.

Παρασκευή, 22 Φεβρουαρίου 2019

Εκατοντάδες χιλιάδες άγνωστοι γαλαξίες ανακαλύφθηκαν από το LOFAR

Μια διεθνής ομάδα άνω των 200 αστρονόμων από 18 χώρες ανακοίνωσε ότι, χρησιμοποιώντας το δίκτυο ραδιοτηλεσκοπίων LOFAR (Low Frequency Array), ανακάλυψε εκατοντάδες χιλιάδες άγνωστους έως τώρα γαλαξίες, άλλη μια απόδειξη για το πόσο ασύλληπτα αχανές είναι το σύμπαν και πόσα ακόμη έχουμε να μάθουμε γι' αυτό.

Ένα ειδικό τεύχος του περιοδικού αστρονομίας και αστροφυσικής "Astronomy & Astrophysics" είναι αφιερωμένο στις 26 επιστημονικές εργασίες που περιγράφουν τις ανακαλύψεις, οι οποίες ρίχνουν περισσότερο φως στη φυσική των μαύρων οπών, στην εξέλιξη των γαλαξιών και σε άλλες κοσμικές διαδικασίες.

Πέμπτη, 21 Φεβρουαρίου 2019

Γιατί η ζέβρα έχει ραβδώσεις; Οι επιστήμονες έλυσαν το γρίφο!

Αποτελούσε ανέκαθεν ένα μυστήριο γιατί η ζέβρα στην πορεία της εξέλιξης της απέκτησε τις χαρακτηριστικές ραβδώσεις στο σώμα της.

Τώρα οι επιστήμονες πιστεύουν πως έχουν μια αρκετά πειστική εξήγηση: για να ζαλίζει τις ενοχλητικές μύγες και τα άλλα έντομα, ώστε να μην κάθονται πάνω της για να της πιουν το αίμα ή να της μεταδώσουν επικίνδυνες αρρώστιες, όπως η αφρικανική τρυπανοσωμίαση ή ασθένεια του ύπνου, που προκαλείται από παράσιτο, το οποίο μεταφέρουν μολυσμένες μύγες τσε-τσε.

Οι Βρετανοί και Αμερικανοί ερευνητές, με επικεφαλής τον Τιμ Κάρι του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια-Ντέηβις και τον Μάρτιν Χάου του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό PLoS One, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερς και τις βρετανικές «Γκάρντιαν» και «Τέλεγκραφ», κατέφυγαν σε ένα ευφάνταστο τέχνασμα: έντυσαν άλογα σαν ζέβρες!

Τετάρτη, 20 Φεβρουαρίου 2019

«Διάβασαν» το DNA του μεγάλου λευκού καρχαρία - Τα μυστικά που κρύβει στη μάχη κατά του καρκίνου

Οι επιστήμονες για πρώτη φορά αποκωδικοποίησαν πλήρως το γονιδίωμα και «διάβασαν» το DNA του μεγάλου λευκού καρχαρία (που έχει το επιστημονικό όνομα Carcharodon carcharias).

Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα, προκειμένου να κατανοηθεί η βιολογία του εμβληματικού θηρευτή των θαλασσών και διάσημου φόβου και τρόμου των ανθρώπων (ας όψονται τα διάσημα «Σαγόνια του καρχαρία» του Στίβεν Σπίλμπεργκ από το 1975…). 

Μάλιστα η μελέτη του DNA μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες στη μάχη κατά του καρκίνου, καθώς και στην ανακάλυψη νέων τρόπων για την ταχύτερη αποκατάσταση των τραυμάτων.

Κυριακή, 17 Φεβρουαρίου 2019

Το απολίθωμα ενός ακόμη Τιτανόσαυρου βρέθηκε στην Τανζανία

Επιστήμονες ανακάλυψαν στη νοτιοδυτική Τανζανία το απολίθωμα ενός φυτοφάγου δεινόσαυρου με μακρύ λαιμό και μακριά ουρά, ο οποίος υπήρξε ένα πρώιμο και σχετικά μικρόσωμο μέλος της οικογένειας των Τιτανόσαυρων.

Είχε μήκος περίπου οκτώ μέτρων, βάρος ενός τόνου, έζησε πριν από 100 έως 110 εκατομμύρια χρόνια και ονομάστηκε Mnyamawamtuka moyowamkia από τους ερευνητές με επικεφαλής τον καθηγητή του Πανεπιστημίου του Οχάιο Πάτρικ Ο'Κόνορ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό PLoS One.

Παρασκευή, 15 Φεβρουαρίου 2019

Από κατάθλιψη κινδυνεύουν οι έφηβοι που κάνουν χρήση κάνναβης

Η χρήση κάνναβης κατά την εφηβεία σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης μετά την ενηλικίωση, σύμφωνα με μια νέα διεθνή επιστημονική μελέτη.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μία στις 14 περιπτώσεις κατάθλιψης σε άτομα κάτω των 35 ετών (το 7% αυτών των περιστατικών) θα μπορούσε να αποφευχθεί, αν δεν είχαν κάνει χρήση κάνναβης σε μικρότερη ηλικία.

Ενώ μέχρι πρόσφατα η προσοχή των επιστημόνων είχε εστιαστεί στο ρόλο που παίζει η κάνναβη στην ψύχωση, πολύ λιγότερα πράγματα είναι γνωστά για το κατά πόσο η χρήση της αυξάνει την πιθανότητα πιο κοινών διαταραχών, όπως η κατάθλιψη και το άγχος.

Οι ερευνητές από τα πανεπιστήμια ΜακΓκιλ του Καναδά και Οξφόρδης της Βρετανίας, με επικεφαλής τους καθηγητές ψυχιατρικής Γκαμπριέλα Γκόμπι και Αντρέα Τσιπριάνι αντίστοιχα, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό περιοδικό ψυχιατρικής JAMA Psychiatry, ανέλυσαν στοιχεία 11 επιστημονικών ερευνών, που είχαν γίνει από το 1993 έως πρόσφατα και οι οποίες αφορούσαν συνολικά 23.317 ανθρώπους.

Πέμπτη, 14 Φεβρουαρίου 2019

Έρευνα: Η ζωή στη Γη άρχισε να κινείται πριν από... 2,1 δισ. χρόνια!

Μια διεθνής επιστημονική ομάδα ανακοίνωσε ότι ανακάλυψε απολιθώματα με τα αρχαιότερα ίχνη κινητικότητας στη Γη, ηλικίας 2,1 δισεκατομμυρίων ετών, πολύ παλαιότερα από ό,τι είχαν έως τώρα βρεθεί (570 εκατομμυρίων ετών).

Η ανακάλυψη έγινε στην αφρικανική Γκαμπόν, εκεί όπου είχαν στο παρελθόν ανακαλυφθεί -από την ίδια ερευνητική ομάδα- οι αρχαιότεροι πολυκύτταροι οργανισμοί στον πλανήτη. Τώρα αποκαλύπτεται ότι στην ίδια περιοχή η ζωή έπαψε να είναι στατική. Η ζωή εμφανίστηκε στις θάλασσες της Γης με τη μορφή μονοκύτταρων οργανισμών, πριν περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια, αλλά για πολύ καιρό δεν είχε την ικανότητα της κινητικότητας από μέρος σε μέρος με τις δικές της δυνάμεις.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον γεωλόγο Αμπντεραζάκ Ελ Αλμπανί του Ινστιτούτου Χημείας του Πανεπιστημίου του Πουατιέ και του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών (CNRS) της Γαλλίας, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS).

Τετάρτη, 13 Φεβρουαρίου 2019

Ψάρι δύο εκατοστών πέρασε το «τεστ του καθρέφτη» αναγνωρίζοντας τον εαυτό του

Άλλο ένα ζώο, ένα ψαράκι μήκους δέκα εκατοστών, πέρασε το περίφημο «τεστ του καθρέφτη», αναγνωρίζοντας σε αυτόν τον εαυτό του, κάτι που θεωρείται ένδειξη νοημοσύνης και αυτοσυνείδησης.

Το τεστ έχουν ήδη περάσει ορισμένα μεγαλύτερα ζώα, αλλά οι επιστήμονες εξεπλάγησαν, καθώς δεν περίμεναν να κάνει το ίδιο ένα μικρό ψάρι, αν και παραδέχτηκαν ότι δεν έχουν πειστεί ακόμη πλήρως από το σχετικό πείραμα σε ενυδρείο.

Οι Γερμανοί και Ιάπωνες ερευνητές του Ινστιτούτου Ορνιθολογίας Μαξ Πλανκ και του Πανεπιστημίου της Οσάκα, με επικεφαλής τον εξελικτικό βιολόγο δρ 'Αλεκ Τζόρνταν, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό βιολογίας PLoS Biology, είχαν βάλει καφέ σημάδια πάνω στο τροπικό ψάρι Lambroides dimidiatus, ένα κοινωνικό ψάρι που ζει στους κοραλλιογενείς υφάλους και καθαρίζει παράσιτα από άλλα μεγαλύτερα ψάρια. Όταν το έβαλαν μπροστά σε ένα καθρέφτη και είδε το είδωλό του, το ψάρι προσπάθησε να αφαιρέσει τα σημάδια από το σώμα του.

Παρασκευή, 8 Φεβρουαρίου 2019

Μεσόγειος: Παράσιτο φονιάς εξαφανίζει εμβληματικό οστρακοειδές

Άγνωστης προέλευσης παράσιτο εξαφανίζει την πίννα του Αιγαίου. Πρωτοεμφανίστηκε το 2016 στην Ισπανία αποδεκατίζοντας πληθυσμούς του συγκεκριμένου ενδημικού οστρακοειδούς της Μεσογείου (pinna nobilis), που μοιάζει με μεγάλο μύδι, κατέγραψε ήδη καταστροφική πορεία στις θάλασσες της Γαλλίας και της Ιταλίας και κατέληξε στο ελληνικό αρχιπέλαγος.

Το καμπανάκι του κινδύνου στην Ελλάδα χτύπησε πέρσι το καλοκαίρι. Ύστερα από απανωτές αναφορές για νεκρές πίννες σε σημεία του Αιγαίου, οι επιστήμονες ερευνητικής ομάδας από τα πανεπιστήμια Μυτιλήνης (τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών) και Θεσσαλίας (Κτηνιατρικής) μαζί με το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), διεξήγαγαν αυτοψίες σε συνολικά δεκατρείς τόπους στα παράκτια ύδατα της Λέσβου, όπου διαπίστωσαν μαζική θνησιμότητα του είδους σε ποσοστό άνω του 93% κατά μέσο όρο.

Δευτέρα, 4 Φεβρουαρίου 2019

Αυτά είναι τα δύο πιο ευτυχισμένα χρόνια της ζωής μας

Έρευνα του London School of Economics, υποστηρίζει ότι η ευτυχία κορυφώνεται σε δύο στιγμές της ζωής κάθε ανθρώπου, και όχι σε μία.

Οι ερευνητές ρώτησαν 23.000 Γερμανούς εθελοντές, από 17 έως 85 ετών, πόσο ευτυχισμένοι θα είναι σε 5 χρόνια. Και επανήλθαν στην 5ετία για να διαπιστώνουν αν οι προβλέψεις ήταν σωστές.

Και στις περισσότερες περιπτώσεις, ήταν!

Η μελέτη διαπίστωσε ότι η ευτυχία τείνει να ακολουθεί το σχήμα U, έχει δηλαδή δύο σημεία κορύφωσης και ένα διάστημα «ύφεσης».

Υπό αυτό το πρίσμα, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι η κορύφωση της ευτυχίας ενός ανθρώπου (τα δύο «ψηλότερα» σημεία στο U) συμβαίνει στα 23 και στα 69.

Αντίθετα, η λιγότερο ευτυχισμένη περίοδος είναι η μέση ηλικία.

Σάββατο, 2 Φεβρουαρίου 2019

"Μπέντιν 1": Νέος γειτονικός γαλαξίας-ζωντανό απολίθωμα 13 δισ. ετών

Ο γαλαξίας μας βρήκε έναν νέο γείτονα. Πρόκειται για έναν άγνωστο έως τώρα μικρό γαλαξία που ανακαλύφθηκε από το διαστημικό τηλεσκόπιο «Χαμπλ» (Hubble) και βρίσκεται σε απόσταση περίπου 30 εκατομμυρίων ετών φωτός.

Η ηλικία του νάνου γαλαξία -που ονομάσθηκε «Μπέντιν 1»- υπολογίσθηκε ότι είναι σχεδόν 13 δισεκατομμύρια έτη, λίγο μικρότερη από εκείνη του σύμπαντος, γεγονός που έκανε τους επιστήμονες να τον χαρακτηρίσουν «ζωντανό απολίθωμα από το πρώιμο σύμπαν».